کلیدهای حرارتی، ازجمله کلیدهای صنعتی محسوب شده که قادر به قطع جریان در صورت وقوع اضافه بار و اتصال کوتاه هستند. این کلیدها از موتورهای صنعتی محافظت کرده و در صورت تجاوز دما از میزان مشخصشده، جریان برق را قطع میکنند. در ساخت این کلیدها، شرکتهای معتبر و مشهوری دست دارند؛ مانند زیمنس، اشنایدر و غیره.
در این میان، برند اشنایدر یکی از کسبوکارهای پیشرو در زمینه ساخت تجهیزات الکتریکی، از جمله کلیدهای حرارتی است. ازآنجاییکه نصب کلید حرارتی و قرار دادن آن در محل صحیح باعث جلوگیری از خرابیهای موتور الکتریکی میشود، ما این مقاله را به نصب کلیدهای حرارتی اشنایدر اختصاص دادهایم. آنچه در ادامه میخوانید متشکل از مباحث مهمی همچون ابزار و تجهیزات لازم، آموزش گامبهگام نصب، نکات ضروری حین نصب و غیره خواهد بود.
کلید حرارتی چیست و چه کاربردی دارد؟
کلید حرارتی یا MPCB (‘Motor Protection Circuit Breaker’)، نوعی کلید قابل نصب در مسیر جریان برق است. این کلید در صورت تشخیص افزایش دمای ناشی از اتصال کوتاه یا اضافه بار، بهسرعت وارد عمل شده و جریان را قطع میکند. چنین مکانیزمی مدیون ساختار این کلید است.
نحوه عملکرد کلید حرارتی در صورت افزایش دما
یک کلید حرارتی ترکیبی از کلیدهای مینیاتوری و بیمتال است که از دو فلز ناهمجنس حساس به دما تشکیل شده است. هر کدام از این فلزها، ضریب انبساط متفاوتی دارند؛ اما درعینحال، در یک سطح یکسان به یکدیگر جوش خوردهاند.
پس از افزایش حرارت در جریان و تجاوز آن از حد مشخصشده، عنصر بیمتال کلید حرارتی بهسمت فلزی که انبساط کمتری دارد، خم میشود. پس از سرد شدن کلید و افت فشار جریان، بیمتال به حالت اولیه خود بازمیگردد.
ویژگیهای کلید حرارتی اشنایدر
همانطور که در مقدمه ذکر کردیم، برند اشنایدر از برندهای معروف در زمینه تولید انواع تجهیزات الکتریکی است که که برخی ویژگیهای برتر آن نسبت به سایر رقبا را در ادامه لیست کردهایم:
- مناسب بهکارگیری در شرایط محیطی مختلف اعم از محیطهایی با رطوبت و گردوغبار زیاد
- دقت بالا در تنظیم جریان و از دسترس خارج کردن موتور در صورت وقوع مشکل
- امکان اعمال تنظیمات منحصربهفرد بر اساس موتورهای صنعتی
- قابلیت اطمینان بالا در شرایط سخت صنعتی با حفظ عملکرد اولیه
- طول عمر زیاد در عین حفظ کارکرد موثر
- برخورداری از دو مکانیسم تریپ حرارتی و مغناطیسی
- منطبق با استانداردهای بینالمللی نظیر IEC و UL
کاربرد کلیدهای حرارتی
کاربردهای کلید حرارتی اشنایدر به شرح زیر هستند:
- اتوماسیون صنعتی
- سیستمهای HVAC
- نوارهای نقاله
- ایستگاههای پمپاژ آب
- تجهیزات کشاورزی
- ساختمانهای تجاری
- تابلوهای برق
- بازوهای رباتیک
مزایای استفاده از کلید حرارتی اشنایدر
استفاده از کلیدهای حرارتی اشنایدر، دارای برخی مزایای عمده و جالب توجه است که در ادامه خواهید خواند.
- قابلیت تنظیم دقیق جریان
- حفاظت کامل از موتورهای الکتریکی در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه
- ابعاد فشرده و کوچک در کنار طراحی ماژولار
- هزینه معقول و قیمت مقرونبهصرفه
- کیفیت بالا و دوام طولانی
- قابلیت اطمینان بالا بهواسطه قالب پلاستیکی بیرونی و پایداری در شرایط و جوهای نامساعد آب و هوایی
- امکان استفاده در صنایع و مکانهای مختلف اعم از مصارف صنعتی و ساختمانهای مسکونی
- امکان Reset کلید بهمحض تنظیم وضعیت و ثبات جریان
- جلوگیری از آسیبهای غیر قابل جبران مانند آتشسوزی با قابلیت بالای تشخیص و جداسازی دستگاه از منبع تغذیه
ابزار و تجهیزات لازم برای نصب کلید حرارتی
جهت نصب کلید حرارتی، باید یکسری ابزار و تجهیزات جانبی را همراه خود داشته باشید که در ادامه این بخش، آنها را نام خواهیم برد.
ابزارهای مورد نیاز برای نصب کلید حرارتی
برخی ابزارهای ساده، اما ضروری نحوه تنظیم کلید حرارتی را ممکن و سادهتر خواهند کرد که در ادامه لیستی از همه آنها را آوردهایم:
- پیچگوشتی سر صاف یا نوع متناسب با پیچهای کلید جهت سفت کردن پیچهای اتصال کلید به رله
- مولتیمتر جهت اندازهگیری ولتاژ نهایی جریان و تنظیم کلید حرارتی مطابق با آن
- سیمچین برای برش سیمها و اتصال بهینه کلید حرارتی
- دستکش برق برای جلوگیری از برقگرفتگی حین اتصال کلید به مدار
- آچار جهت حصول اطمینان از از محکم شدن اتصالات کلید
- عینک جوشکاری جهت محافظت از چشم حین نصب کلید حرارتی
تجهیزات ضروری جهت نصب کلید حرارتی
تجهیزات ضروری نصب کلید حرارتی به شرح زیر هستند:
- کابل جهت سیمکشی و اتصال کلید به رله
- جعبه تقسیم برای کارگزاری کلید حرارتی در آن
- مته جهت سوراخ کردن محفظه یا محل نصب
آموزش گامبهگام نصب کلید حرارتی اشنایدر
برای نصب کلید حرارتی اشنایدر، ابتدا از قطع برق مدار اطمینان حاصل کنید. سپس، کلید حرارتی را بر روی کنتاکتور یا ریل DIN نصب کنید. پس از آن، سیمکشی ورودی و خروجی را طبق نمودار اتصال موجود انجام دهید. میزان جریان را با استفاده از تنظیمات روی کلید حرارتی تنظیم کرده و پس از اتصال کامل، برق را وصل کرده و عملکرد آن را بررسی کنید. در نهایت، مطمئن شوید که تمامی اتصالات محکم و صحیح هستن
گام اول: بررسی و آمادهسازی مدار
در ابتدا باید برق اصلی مداری که کلید حرارتی اشنایدر در آن نصب خواهد شد را بهطور کامل قطع کنید تا هیچگونه جریانی در آن قرار نگیرد. برای انجام این کار، میتوانید از مولتیمتر یا تستر ولتاژ استفاده کنید تا نسبت به عدم وجود برق در مدار، مطمئن شوید.
همچنین دکمه کلید را باید روی OFF قرار دهید تا هنگام نصب جریانی را از خود عبور ندهد. این کار از اعمال برق به کلید و کارشناس نصب جلوگیری خواهد کرد تا ایمنی او بهطور کامل حفظ شود.
گام دوم: انتخاب محل نصب در تابلو برق
نصب کلید حرارتی در تابلو برق، در ابتدا باید با اطمینان از خاموش بودن کامل جریان انجام شود. بدین منظور، فازمتر را به منبع جریان وصل کنید. چنانچه سر فازمتر روشن شد، بهمعنای اتصال برق و حضور جریان در مدار است که باید از منبع تغذیه اصلی قطع شود
همچنین برای تست خاموش یا روشن بودن برق، میتوانید از ولتمتر نیز استفاده کنید. برای انجام این کار، پروب مشکی رنگ ولتمتر را به زمین و پروب قرمز رنگ آن را به ترمینال کلید قطعکننده اصلی وصل کنید. اگر جریان برق در مدار نباشد و به اصطلاح برق قطع باشد، ولتمتر عدد صفر را روی صفحه نمایش خود نشان خواهد داد. در صورت مشاهده عددی غیر از صفر، جریان برق همچنان وصل است که باید طبق موارد پیشین، آن را از مدار اصلی قطع کنید.
پس از این مرحله، نوبت به انتخاب محل دقیق کلید در تابلو برق میرسد. این محل میبایست از هر نوع خطر مکانیکی دور و در امان باشد. چنانچه کلید را در محلی که مرتبط با صنایع پتروشیمی، شیمیایی یا نفت و گاز است نصب میکنید، باید آن را درون تابلو برق با محافظت کامل از انفجار و خطرات بیرونی نصب کنید. در غیر این صورت، تابلو برقهای معمولی نیز کفایت میکند.
پس از بررسی محل نصب کلید حرارتی، ریل میانی تابلو برق را تمیز کنید. کلید را متناسب با آمپر و فشاری که قادر به تحمل است، روی مسیر مناسب ریل درون تابلو برق نصب کنید. چنانچه این کلید حرارتی فشار موتور صنعتی را بهدوش میکشد، باید ابتدای ریل قرار بگیرد.
گام سوم: جایگذاری کلید در تابلو برق
حال باید کلید را بهگونهای کج کنید که گیره نگهدارنده آن، قادر به اتصال به نگهدارنده تابلو برق باشد. حال کلید را روی رله قرار داده و به آرامی، با کمک انگشت شصت خود آن را روی رله فشار دهید. پس از جایگذاری، یک صدای تقه ظریفی از نصب به گوش میرسد. در صورت شنیدن این صدا، میتوانید مطمئن باشید که کلید با ایمنی کامل روی باس بار نصب شده است.
لازم به ذکر است که نحوه بستن کلید حرارتی اشنایدر، بدون نیاز به پیچ کردن روی تابلو برق انجام میشود؛ زیرا این کلیدها دارای گیرههای فنری هستند تا بتوانند بهراحتی روی رله تابلو برق نصب و ثابت شوند.
گام چهارم: سیمکشی از مدار به تابلو برق
در این گام، ابتدا اطمینان حاصل کنید که کلید حرارتی روی OFF قرار دارد. سپس با توجه به تک فاز بودن یا سه فاز بودن کلید، مراحل را به شکل زیر پیش ببرید:
سیمکشی کلید حرارتی تک فاز اشنایدر
در این کلیدها، دو ترمینال ورودی و خروجی برای فاز و نول وجود دارد. اتصال این سیمها به کلید، باید بر اساس رنگهای هر سیم از تابلو برق صورت گیرد. رنگ قرمز، سیم متصل به فاز است. سیم نول هم به رنگ آبی، مشکی یا طیفهای رنگی تیره است. هر کدام از این سیمها را به فاز مربوطه روی کلید وصل کنید و حتما مطمئن شوید که سیم بهدرستی و ثبات، بهشکل محکم به کلید وصل شده است.
سیمکشی کلید حرارتی سه فاز اشنایدر
روی این کلیدها، سه ترمینال ورودی و خروجی تعبیه شده است. نحوه اتصال سیمهای تابلو برق به کلیدهای سه فاز حرارتی، با توجه به نقشه کلید انجام میشود. بدین شکل که سیمهای فاز و نول را از تابلو برق گرفته و به فازهای سهگانه کلید، موسوم به T متصل کنید.
سیم فاز ورودی باید به L1 کلید یا همان ترمینال قدرت اول وصل شود. در ادامه، نول ورودی از تابلو برق را به L3 کلید متصل کنید. سپس سومین ترمینال خروجی که با T3 روی کلید برچسبگذاری شده است را به سیم ورودی ترمینال دوم بزنید.
در نهایت، خروجیهای اول و دوم کلید را به موتور صنعتی وصل کنید.
گام پنجم: تنظیمات اولیه کلید
پس از نصب کلید حرارتی، باید حد مجاز دما را بر اساس مشخصات موتور صنعتی تنظیم کنید. نحوه تنظیم کلید حرارتی با یادداشت کردن جریان تریپ FLC موتور شروع میشود. سپس پیچ گردان کلید را که درست روی قسمت جلویی آن تعبیه شده است را بچرخانید تا به عدد FLC موتور برسد.
لازم به ذکر است که در منابع خارجی، چنین پیشنهاد شده است که این مقدار را حدود 10 درصد بیشتر از جریان نامی موتور تنظیم کنید.
گام ششم: تست عملکرد کلید
در این مرحله، نصب کلید حرارتی اشنایدر به اتمام رسیده است. بنابراین باید ابتدا منبع تغذیه اصلی را وصل کرده و کلید را روی حالت ON قرار دهید تا برق از آن عبور کند. پس از آن، شرایط اضافه بار یا اتصال کوتاه را در مسیر جریان اعمال کنید. این کار توسط دستگاه تست، مولتیمتر یا افزایش دستی بار روی موتور صنعتی قابل پیادهسازی و اجرا است.
پیشنهاد میکنیم که این فرایند را چندبار و در ساعات مختلف فشار جریان تکرار کنید. در این حالت، مطمئن خواهید شد که کلید در هر شرایطی بهخوبی به وظیفه خود عمل خواهد کرد.
نکات مهم در نصب کلید حرارتی اشنایدر
کلید حرارتی، کلید بسیار مهمی برای موتور صنعتی و سایر مصارف صنعتی و خانگی است که نصب آن، با نکات مهمی که در ادامه ذکر خواهیم کرد، همراه میشود.
1. رعایت استانداردهای ایمنی هنگام کار با برق
کار با برق مستلزم پوشیدن دستکش برق، عینک جوشکاری و لباس محافظتی است. تمام این پوششها از اتصال پوست بدن انسان با برق و در نتیجه برقگرفتگی او، جلوگیری خواهد کرد.
از سوی دیگر، هنگام اتصال کلید حرارتی اشنایدر یا هر کلید دیگری، مطمئن شوید که محیط درون تابلو برق و زمین مرطوب نبوده و بهطور کلی، رطوبتی در محیط وجود ندارد.
همچنین لازم به ذکر است که برای نصب هرگونه کلید صنعتی یا ساختمانی، منبع تغذیه اصلی را قطع کرده و کلید را در حالت OFF قرار دهید.
موارد زیر نیز در زمینه کار با برق، بسیار حائز اهمیت هستند:
- عدم استفاده از جواهرات و اشیای فلزی
- استفاده از GFCI هنگام کار با ابزارهای دستی و سیمهای فرعی
- عدم استفاده از دست بهجای فازمتر
- دقت کامل هنگام لخت کردن سیمها
- رعایت فاصله سیمها و ایجاد فاصله بین آنها
2. استفاده از تجهیزات و کابلهای مناسب با توان مدار
همیشه پیشنهاد اولیه شرکتهای سازنده تجهیزات صنعتی، بهکارگیری کلیدها، تابلوهای برق و سایر تجهیزات از یک سازنده است. بنابراین چنانچه بودجه کافی برای خرید تجهیزات صنعتی دارید، حتما از یک برند خرید خود را انجام دهید.
در ادامه این مبحث، کابلها و تجهیزاتی که حین نصب کلیدها در نظر میگیرید، باید متناسب با توان مدار باشند. برای مثال، چنانچه کابل نازک، سیمهای ضعیف یا مولتیمتر ساده را برای فشارهای قوی و موتورهای صنعتی بهکار بگیرید، جریان واقعی را نخواهید دید و در نتیجه، نصب کلید با موفقیت پیش نخواهد رفت. این موضوع در مسیر کار کردن موتور و کلید، اختلالاتی غیر قابل جبرانی به بار خواهد آورد.
3. بررسی دورهای کلید حرارتی پس از نصب آن
کلیدها عمر محدود و عملکرد مشخصی دارند. به همین دلیل، باید زمان نصب و شروع کارکرد آن را یادداشت کرده و بهمدت دو الی پنج ماه، تمام آن را بررسی کنید؛ از جمله جدارهها و روکش پلاستیکی بیرون کلید با بررسی هرگونه علائم آسیب، خوردگی یا تجمع رسوبات و گردوغبار.
همچنین سیمهای ورودی و خروجی کلید حرارتی اشنایدر را باید برای تشخیص علائمی از گرم شدن بیش از حد، خوردگی یا سایش بررسی کنید. در این ارزیابی، اطمینان حاصل کنید که سیمها بهدرستی عایقبندی و محکم شدهاند.
افزون بر این، کلید را نیز باید بهصورت دستی تست کنید. در این تست، کلید باید بدون هیچگونه مانعی به آرامی باز و بسته شود و جریان را قطع و وصل کند.
مرحله آخر تست کلید، استفاده از یک مولتیمتر است تا بتوان توسط آن، تداوم جریان را در سراسر اتصالات بررسی کرد و مطمئن شد که هیچ وقفهای در مدار وجود ندارد.
4. انتخاب کلید با سایز و جریان مناسب
برای خرید کلید حرارتی اشنایدر، باید مشخصات موتور صنعتی مدنظر را یادداشت کنید. MPCB نیز باید بر اساس توان نامی موتور، ولتاژ و جریان بار کل انتخاب شود. البته پیشنهاد میکنیم که ظرفیت جریان کلید، کمی بیشتر از جریان بار موتور باشد تا در حین کارکرد عادی، هیچگونه حرکتی از سوی کلید انجام نشود و مزاحمتی در عملکرد موتور یا سایر تجهیزات به بار نیاورد.
5. نصب ایمن کلید
کلیدهای حرارتی و سایر کلیدهای صنعتی، باید در محفظه یا پنل مدنظر بهدرستی نصب و محکم شوند تا هیچ حرکت یا لرزشی در آن ایجاد نشود؛ چراکه هر حرکت، معادل ایجاد مشکلات در جریان و اتصال خواهد شد.
در کنار این مورد، اطمینان حاصل کنید که فاصله ایزولاسیون کافی بین سیمها برقرار است و هیچ تداخلی بین آنها رخ نخواهد داد.
آنچه در نصب کلید حرارتی خواندیم
نصب کلید حرارتی اشنایدر، منجر به افزایش ایمنی و طول عمر تجهیزات صنعتی، از جمله موتورهای گران صنایع تولیدی خواهد شد. کلیدهای حرارتی اشنایدر با مزایایی همچون هزینه مقرونبهصرفه، امکان نصب ساده، برخورداری از تک فاز و سه فاز، در کنار قابلیت تنظیم دقیق جریان، میتواند بهخوبی حفاظت و ایمنی کافی را در صنایع برقرار سازد.
چنانچه قصد خرید کلید حرارتی اشنایدر و سایر تجهیزات مرتبط را دارید، ابتدا بهخوبی شرکتها و تامینکنندگان حاضر را بشناسید؛ چراکه نسخههای کپی و فیک این کالاها بهوفور در بازار ایران یافت میشوند. به همین دلیل، ما شرکت داماس کالا را برای خرید انواع کلیدهای صنعتی پیشنهاد میدهیم که با سابقه چند ساله و تضمین کیفیت تجهیزات، توانسته همچنان در بازار با خوشنامی یاد شود.
سوالات متداولی که شما میپرسید
1. کلید حرارتی اشنایدر چه ویژگیهایی دارد؟
امکان تنظیم جریان متناسب با موتور صنعتی، طول عمر زیاد و برخورداری از دو مکانیسم تریپ حرارتی و مغناطیسی، ازجمله ویژگیهای کلیدهای حرارتی اشنایدر هستند.
2. کاربردهای کلید حرارتی اشنایدر چیست؟
اتوماسیونسازی صنعتی، سیستمهای تهویه و تجهیزات تولید در کارخانجات، زمینههای بهکارگیری این کلیدها هستند.
3. چگونه از کلید حرارتی اشنایدر در طول زمان محافظت کنیم؟
بررسی عملکرد و سلامت خارجی کلید، تست منظم قطع و وصل کردن جریان توسط کلید و اتصال سیمهای صحیح از تابلو برق به کلید، باعث حفظ عملکرد آن در طولانی مدت خواهد شد.
منابع: